Cách Nhận Biết Ắc Quy Xe Điện Yếu Và Kiểm Tra Bằng Đồng Hồ Đo

Muốn biết ắc quy xe điện còn tốt hay đã yếu, bạn đo điện áp từng bình trong bộ rồi so với nhau, thay vì chỉ nhìn tổng điện áp. Bình nào lệch rõ so với các bình cùng bộ là bình đang kéo cả bộ xuống. Sạc nhanh đầy nhưng đi được ngắn cũng là dấu hiệu bình đã mất khả năng tích điện.

Sau khi đã chuẩn bị bộ đồ nghề cơ bản, một trong những kiến thức quan trọng mà người mới học sửa xe điện cần nắm vững là hệ thống ắc quy. Đây là nguồn năng lượng chính quyết định khả năng vận hành của xe đạp điện và xe máy điện sử dụng bình chì.

Hiểu được cách lựa chọn ắc quy, kiểm tra tình trạng bình và đấu nối đúng kỹ thuật sẽ giúp người thợ xử lý được rất nhiều sự cố thường gặp trong thực tế.

Bài 3: Nguyên lý hoạt động của xe điện

Những thương hiệu ắc quy được sử dụng phổ biến hiện nay

Trên thị trường có rất nhiều loại ắc quy dành cho xe điện, tuy nhiên không phải sản phẩm nào cũng có chất lượng ổn định.

Một số thương hiệu được nhiều cửa hàng và kỹ thuật viên lựa chọn trong nhiều năm qua gồm:

  • Xupai
  • Thiên Năng
  • Cửu Hội
  • Yamato
  • Yantai (được sử dụng khá nhiều tại khu vực phía Bắc)

Việc lựa chọn những thương hiệu đã được kiểm chứng giúp hạn chế tình trạng bình nhanh chai, giảm quãng đường di chuyển hoặc phát sinh bảo hành không cần thiết.

Nguyên lý đấu nối ắc quy trên xe điện

Hầu hết các dòng xe điện sử dụng nhiều bình ắc quy 12V được ghép lại theo phương pháp nối tiếp.

Ví dụ:

Bộ 48V

Một bộ 48V gồm:

  • 4 bình 12V
  • Điện áp định danh: 48V

Cách đấu:

  • Cực dương bình thứ nhất nối với cực âm bình thứ hai.
  • Tiếp tục nối dương với âm cho các bình còn lại.
  • Hai đầu còn lại sẽ trở thành cực dương tổng và cực âm tổng cấp nguồn cho xe.

Bộ 60V

Một bộ 60V gồm:

  • 5 bình 12V
  • Điện áp định danh: 60V

Nguyên lý đấu hoàn toàn giống bộ 48V, chỉ bổ sung thêm một bình vào chuỗi nối tiếp.

Người mới học nghề nên đánh số từng bình trước khi đấu nối để tránh nhầm lẫn trong quá trình thao tác.

Bảng trắng và hộp ắc quy xe điện trong bài nhận biết ắc quy tốt xấu

Điện áp thực tế khi sạc đầy

Nhiều người nhầm lẫn giữa điện áp định danh và điện áp thực tế sau khi sạc.

Trên thực tế:

  • Bộ 48V khi sạc đầy thường đạt khoảng 51V đến 53V.
  • Bộ 60V khi sạc đầy thường đạt khoảng 64V đến 66V.

Đây là hiện tượng hoàn toàn bình thường và không phải dấu hiệu bất thường của hệ thống điện.

Cách kiểm tra nhanh bình ắc quy còn tốt hay không

Trong quá trình sửa chữa tại cửa hàng hoặc lưu động tại nhà khách hàng, việc đánh giá nhanh chất lượng bình là rất cần thiết.

Một trong những phương pháp thường được sử dụng là dùng đồng hồ kiểm tra tải ắc quy.

Bước 1: Đo điện áp không tải

Kẹp hai đầu đồng hồ vào cực âm và cực dương của bình.

Nếu điện áp hiển thị thấp bất thường thì bình đã có dấu hiệu suy giảm.

Bước 2: Kiểm tra dưới tải

Kích hoạt chế độ tải trên đồng hồ.

Quan sát sự thay đổi điện áp:

  • Nếu điện áp giảm mạnh và tụt nhanh, bình đã yếu.
  • Nếu điện áp ổn định và giảm rất ít, bình vẫn còn khả năng sử dụng tốt.

Đây là cách kiểm tra nhanh giúp kỹ thuật viên đưa ra nhận định ban đầu trước khi thực hiện các bước kiểm tra chuyên sâu hơn.

Đồng hồ tải và máy xả ắc quy khác nhau như thế nào?

Đồng hồ kiểm tra tải có ưu điểm:

  • Nhanh.
  • Gọn nhẹ.
  • Phù hợp sửa chữa lưu động.
  • Cho kết quả tức thời.

Tuy nhiên thiết bị này chỉ mang tính đánh giá tương đối.

Để xác định chính xác dung lượng còn lại của bình, kỹ thuật viên cần sử dụng máy xả chuyên dụng, sạc đầy bình rồi tiến hành xả theo quy trình tiêu chuẩn. Kết quả thu được sẽ phản ánh chính xác hơn tình trạng thực tế của ắc quy.

Các bình ắc quy xe điện xếp hàng để đo điện áp từng bình

Vì sao không nên thay lẻ một bình trong cả bộ?

Đây là tình huống rất thường gặp khi khách hàng muốn tiết kiệm chi phí.

Ví dụ:

Một bộ 5 bình chỉ có một bình hỏng, khách hàng yêu cầu thay duy nhất bình đó.

Về mặt kỹ thuật vẫn có thể thực hiện được, nhưng đây không phải giải pháp tối ưu.

Nguyên nhân là:

  • Các bình còn lại đã sử dụng trong thời gian dài.
  • Dung lượng đã suy giảm đáng kể.
  • Bình mới và bình cũ không còn đồng đều.

Sau khi thay lẻ, các bình cũ sẽ nhanh chóng kéo hiệu suất của bình mới xuống, khiến xe tiếp tục yếu điện chỉ sau thời gian ngắn sử dụng.

Kết quả là khách hàng phải quay lại sửa chữa nhiều lần, vừa tốn kém vừa ảnh hưởng đến uy tín của cửa hàng.

Vì vậy trong phần lớn trường hợp, kỹ thuật viên nên tư vấn thay đồng bộ cả bộ bình để đảm bảo độ bền và hiệu quả vận hành lâu dài.

Một số lưu ý khi đấu bình cho khách hàng

Khi lắp đặt ắc quy mới, nên:

  • Sử dụng dây nối đúng tiết diện.
  • Dùng đầu cốt chuyên dụng.
  • Siết chặt các điểm tiếp xúc.
  • Bọc cách điện đầy đủ.
  • Sắp xếp bình gọn gàng và chắc chắn.

Những chi tiết nhỏ này giúp hệ thống điện an toàn hơn, hạn chế phát sinh nhiệt và tạo sự chuyên nghiệp trong mắt khách hàng.

Kết luận

Ắc quy là bộ phận quan trọng bậc nhất trên các dòng xe điện sử dụng bình chì. Người học nghề cần nắm vững cách nhận biết các loại ắc quy phổ biến, hiểu nguyên lý đấu nối, biết kiểm tra tình trạng bình và đưa ra tư vấn phù hợp cho khách hàng.

Khi hiểu rõ những kiến thức nền tảng này, việc chẩn đoán và sửa chữa các lỗi liên quan đến nguồn điện sẽ trở nên đơn giản và chính xác hơn rất nhiều.

Đầu đo chạm vào cực bình ắc quy xe điện khi kiểm tra

Bộ bình xe điện được ghép thế nào?

Các bình 12V nối tiếp nhau để tạo ra điện áp của cả bộ. Xe đạp điện phổ thông thường dùng bộ 36V hoặc 48V tùy mẫu, con số này ghi trên tem bình và trong thông số nhà sản xuất công bố. Vì nối tiếp nên bình yếu nhất quyết định quãng đường của cả bộ — đây là lý do phải đo riêng từng bình.

Dung lượng bình nói lên điều gì?

Loại bìnhThường đi với xeTheo công bố của đơn vị cung cấp
12V – 12AhĐộng cơ dưới 350WKhoảng 50km mỗi lần sạc
12V – 20AhĐộng cơ từ 500W trở lênNặng hơn, đi xa hơn

Quãng đường thực tế thay đổi theo cân nặng người đi, địa hình và tuổi bình, nên đây là con số tham khảo chứ không phải mức đi hằng ngày.

Lưu ý an toàn khi đo và tháo bình

Không để que đo hoặc dụng cụ kim loại chạm cùng lúc hai cực. Không tự mở vỏ bình. Bình đã phồng, rỉ dịch hoặc bốc mùi thì ngừng dùng và không sạc lại lần nào nữa, kể cả để thử — đây là nhóm hỏng có thể gây tai nạn chứ không chỉ làm xe yếu.

Câu hỏi thường gặp

Bình dùng được bao lâu thì phải thay?

Theo thông tin các đơn vị cung cấp ắc quy công bố, tuổi thọ trung bình khoảng 2–3 năm, tương ứng chừng 350–400 lần sạc. Xe dùng nhiều và hay sạc khi đã cạn kiệt sẽ xuống nhanh hơn. Đây là khoảng tham khảo, cách dùng quyết định nhiều hơn con số trên tem.

Đo bao nhiêu vôn thì kết luận bình hỏng?

Không có một con số đúng cho mọi loại bình vì còn tùy điện áp danh định và trạng thái sạc. Cách đáng tin hơn là so các bình trong cùng bộ với nhau, và đo thêm lúc xe đang tải. Bình vẫn lên áp lúc nghỉ nhưng sụt mạnh khi tải là bình đã chai.

Thay một bình yếu có được không?

Được khi bộ bình còn mới và chỉ một bình hỏng do lỗi riêng, xác định bằng phép đo từng bình. Nếu cả bộ đã dùng lâu, ghép một bình mới vào giữa các bình cũ thường không cải thiện được bao nhiêu mà bình mới còn nhanh xuống theo.

Sạc nhanh đầy có phải là dấu hiệu tốt không?

Ngược lại. Sạc nhanh đầy bất thường thường có nghĩa bình không còn nhận được nhiều điện nữa, tức là khả năng tích điện đã giảm. Nếu kèm theo quãng đường đi ngắn hẳn so với trước thì gần như chắc chắn bình đã chai.

Đọc tiếp khi nào cần thay bình và chọn loại nào, hoặc quay lại sơ đồ điện cơ bản nếu bạn chưa nắm đường đi của nguồn.

Phạm Ngọc Dũng – tác giả Học Nghề Xe Điện

Tác giả

Phạm Ngọc Dũng – kỹ thuật viên sửa xe điện

Học nghề tại Xe Điện Thành Tùng, làm nghề sửa xe điện từ năm 2017. Sưu tầm, tổng hợp bộ video thành khóa học miễn phí và biên soạn bài viết trên Học Nghề Xe Điện để anh em học nghề không mất phí.


Bài viết liên quan